نمونه اعسار از پرداخت مهریه

مواجهه با پرداخت مهریه، خصوصاً وقتی توان مالی کافی برای پرداخت یکجای آن وجود ندارد، می تواند حسابی دغدغه ساز باشد. اما نگران نباشید، قانونی به اسم اعسار وجود دارد که به شما اجازه می دهد مهریه را به صورت اقساطی پرداخت کنید. اینجا قرار است قدم به قدم با هم بررسی کنیم که چطور می توانید دادخواست اعسار از پرداخت مهریه را تنظیم و پیگیری کنید، مدارک لازم چیست و چه نکاتی را باید در نظر داشته باشید تا مسیر برایتان روشن تر شود.

اصلاً اعسار یعنی چی و چه فرقی با تقسیط داره؟

ببینید، تو دادگاه ها یه سری کلمه های حقوقی هست که شاید اولش یه کم گیج کننده باشه، ولی مفهومشون خیلی ساده ست. وقتی می گیم «اعسار»، منظورمون اینه که یه نفر واقعاً پول نداره که یه بدهی رو یکجا و کامل پرداخت کنه. مثلاً مهریه سنگینه و یه مرد نمی تونه کلش رو همین الان نقد بده.

حالا «تقسیط» چیه؟ تقسیط همون قسطی کردن بدهیه. یعنی وقتی دادگاه قبول می کنه که شما واقعاً معسر هستید و نمی تونید یکجا مهریه رو بدید، میاد براتون یه برنامه پرداخت قسطی می ریزه. پس اعسار یعنی نداشتن توانایی یکجا پرداخت کردن و تقسیط هم نتیجه پذیرفته شدن اون اعسار هستش که بدهی رو خورد خورد و در طول زمان پرداخت می کنید.

این دو تا مفهوم خیلی به هم گره خوردن. یعنی شما اول باید اعسار خودت رو ثابت کنی تا بعدش دادگاه بدهی رو برات تقسیط کنه. معمولاً قاضی ها خیلی کم پیش میاد که فقط مهلت بدن؛ بیشتر وقت ها، اگه اعسار پذیرفته بشه، پای تقسیط و قسط بندی مهریه در میونه. این قانون برای اینه که کسی که واقعاً نداره، زیر فشار بیش از حد قرار نگیره و بتونه دینش رو پرداخت کنه، نه اینکه زندانی بشه یا زندگی اش مختل بشه.

مبنای قانونی این قضیه، مثل ماده ۲۷۷ قانون مدنی و ماده ۳ قانون نحوه اجرای محکومیت های مالی، اینه که کسی که واقعاً نداره، زیر فشار نره و بتونه دینش رو پرداخت کنه.

چه شرایطی باید داشته باشی تا دادخواست اعسارت قبول بشه؟

برای اینکه دادگاه حرف شما رو قبول کنه و بگه بله، ایشون واقعاً معسره، باید چند تا شرط مهم رو داشته باشید. این شروط مثل پله هایی می مونن که باید دونه دونه طی شون کنید تا به نتیجه مطلوب برسید. اگه یکی از این پله ها نباشه، ممکنه کارتون لنگ بمونه.

اول: حکم مهریه باید قطعی شده باشه!

این خیلی نکته مهمیه. تا وقتی که دادگاه حکم نهایی برای پرداخت مهریه صادر نکرده و اون حکم قطعی نشده، شما نمی تونید برای اعسار اقدام کنید. یعنی اول باید فرآیند مطالبه مهریه طی بشه، حکم پرداخت صادر و ابلاغ بشه، و بعد اگه اعتراض نکردید یا اعتراضتون به نتیجه نرسید و حکم قطعی شد، اون موقع می تونید برید سراغ دادخواست اعسار. تا وقتی حکم قطعی نشه، اصلاً بدهی ای از نظر قانونی وجود نداره که بخواین براش اعسار بگیرید.

دوم: باید ثابت کنی که پول نداری!

این قسمت، بخش اصلی کاره. تو دادگاه، کسی که یه ادعایی می کنه، باید بتونه اون رو ثابت کنه. اینجا شما ادعا می کنید که پول ندارید یا به اندازه کافی پول ندارید که مهریه رو یکجا بدید، پس باید این رو ثابت کنید. این اثبات با جمع آوری مدارک، شهادت شهود، و ارائه لیست اموال و دارایی هاتون انجام می شه. دادگاه تک تک این مدارک رو بررسی می کنه و اگه به این نتیجه برسه که شما واقعاً ناتوان هستید، اون موقع اعسارتون رو می پذیره. پس صرف گفتن ندارم کافی نیست، باید اثبات کنید که ندارید.

سوم: هیچ مالی جز مستثنیات دین نداشته باشی!

حالا این مستثنیات دین چیه؟ اسمش یه کم سخته، ولی مفهومش ساده ست. مستثنیات دین یعنی اون اموالی که حتی اگه شما بدهکار هم باشید، دادگاه نمی تونه ازتون بگیره. این اموال برای ادامه زندگی ضروری ان و قانون برای اینکه شما رو به سختی نندازه، اون ها رو از توقیف شدن مستثنی کرده. مثلاً یه خونه مسکونی که در شأن شما و خانواده تونه، لوازم ضروری خونه مثل یخچال و تلویزیون، وسیله نقلیه ای که برای کار لازمه، یا حتی ابزار کار شما. این ها جزو مستثنیات دین حساب می شن و وجودشون به معنی توانایی مالی نیست. پس اگه شما فقط همین ها رو دارید، می تونید ادعای اعسار کنید. لیست کامل ترش رو تو بخش های بعدی با هم می بینیم.

چهارم: حواست به مهلت قانونی باشه!

توی کارهای حقوقی، زمان بندی خیلی مهمه و دیر اقدام کردن می تونه مشکلات زیادی براتون درست کنه. برای دادخواست اعسار از پرداخت مهریه، یه مهلت قانونی مشخص شده: شما باید ظرف ۳۰ روز از تاریخ ابلاغ اجراییه مهریه، دادخواست اعسارتون رو تقدیم دادگاه کنید. اگه این ۳۰ روز بگذره و شما دادخواست نداده باشید، طلبکار (یعنی همسرتون) می تونه از دادگاه تقاضای جلب شما رو بکنه و ممکنه کار به زندان بکشه. پس حواستون باشه که فرصت رو از دست ندید و به محض دریافت اجراییه، برای تنظیم و ثبت دادخواست اعسار اقدام کنید.

مدارک لازم برای دادخواست اعسار از مهریه (یه چک لیست کامل)

همونطور که گفتیم، برای اینکه اعسار شما ثابت بشه، باید مدارک محکمه پسندی به دادگاه ارائه بدید. این مدارک مثل آجرهای ساختمون پرونده شما هستن. هر چقدر این آجرها کامل تر و درست تر باشن، ساختمون پرونده شما محکم تر می شه. اینجا یه چک لیست کامل از مدارکی که باید آماده کنید رو براتون آوردیم:

• تصویر مصدق حکم محکومیت زوج به پرداخت مهریه: این همون راییه که دادگاه علیه شما برای پرداخت مهریه صادر کرده. باید کپی برابر اصل شده اش رو داشته باشید.
• تصویر مصدق عقدنامه (سند ازدواج): کپی برابر اصل سند ازدواجتون رو هم باید ارائه بدید.
• دادخواست اعسار از پرداخت مهریه: این همون فرمی هست که باید پر کنید و توش همه دلایلتون رو برای اعسار بنویسید. نگران نباشید، نمونه شو تو بخش های بعدی با هم می بینیم. این دادخواست باید تو فرمت های Word و PDF قابل استفاده باشه.
• استشهادیه کتبی شهود: این یکی از مهم ترین مدارکه. باید دو نفر (یا بیشتر) از آدم های مطلع از وضعیت مالی شما، گواهی بدن که شما واقعاً توانایی پرداخت یکجا رو ندارید. این افراد باید شما رو خوب بشناسن و از زندگی و درآمدتون باخبر باشن. نمونه استشهادیه رو هم پایین تر براتون می ذاریم.
• لیست کامل اموال و دارایی های زوج: باید یه لیست دقیق و جامع از تمام چیزهایی که دارید، تهیه کنید. این لیست شامل اموال منقول (مثل ماشین، سهام، پول نقد تو بانک) و غیرمنقول (مثل ملک، زمین) می شه. حتی اگه طلبی از کسی دارید یا درآمدی غیر از حقوق ثابت، باید قید بشه. صداقت در این لیست حیاتیه!
• لیست نقل و انتقالات مالی طی یک سال گذشته: دادگاه می خواد بدونه شما تو یک سال گذشته چه جابجایی های مالی ای داشتید. اگه پولی رو از حسابی به حساب دیگه منتقل کردید یا مالی رو فروختید، باید توضیح بدید. این برای جلوگیری از کتمان امواله.
• فیش حقوقی، گواهی عدم اشتغال به کار یا هر مدرک دال بر درآمد: اگه کارمندید، فیش حقوقی نشون دهنده درآمدتونه. اگه بیکارید، گواهی از محل کار قبلی یا هر مدرکی که نشون بده شغلی ندارید یا درآمدتون کمه.
• وکالت نامه (در صورت داشتن وکیل): اگه وکیل گرفتید، وکالت نامه ایشون هم باید ضمیمه پرونده باشه.
• کپی کارت ملی و شناسنامه خواهان: برای احراز هویت شما.

گام به گام تا قبولی اعسار از مهریه (از صفر تا صد!)

خب، حالا که مدارک رو آماده کردید و شرایط رو می دونید، وقتشه که مراحل عملی رو با هم مرور کنیم. این فرآیند ممکنه یه کم طولانی به نظر برسه، ولی اگه قدم به قدم پیش برید، خیلی ساده تر از اون چیزیه که فکر می کنید. اینجوری هیچ مرحله ای رو از دست نمی دید و کارتون سریع تر پیش می ره.

گام اول: مدارکتو آماده کن!

این همون چک لیستیه که تو بخش قبلی دیدیم. قبل از اینکه به دفاتر خدمات قضایی مراجعه کنید، مطمئن بشید که تمام مدارک لازم رو جمع آوری و کپی برابر اصل کرده اید. ناقص بودن مدارک می تونه باعث برگشت خوردن دادخواست و تلف شدن وقت شما بشه.

گام دوم: دادخواستتو تنظیم کن!

بعد از آماده کردن مدارک، نوبت به تنظیم دادخواست می رسه. دادخواست اعسار باید شامل اطلاعات دقیق شما (خواهان)، همسرتون (خوانده)، و خواسته تون (اعسار از پرداخت یکجای مهریه و تقسیط آن) باشه. مهم تر از همه، بخش شرح دادخواست هست. اینجا باید با زبونی ساده و شفاف، وضعیت مالی خودت رو توضیح بدی. بگو چند نفر عائله داری، چه هزینه هایی داری، درآمدت چقدره و چرا نمی تونی مهریه رو یکجا بدی. درخواست تقسیط منطقی هم خیلی مهمه. مثلاً اگه درآمدت کمه، نمی تونی بگی ماهی پنج سکه می دم! باید متناسب با توان مالیت درخواست کنی. نمونه دادخواست رو پایین تر می بینیم که کارتون رو راحت تر می کنه.

گام سوم: دادخواست رو ثبت کن!

بعد از تنظیم دادخواست و آماده کردن تمام مدارک، باید به یکی از دفاتر خدمات الکترونیک قضایی مراجعه کنی. اونجا دادخواستت رو ثبت می کنن و یه شماره پرونده بهت می دن. یادت باشه که هزینه های دادرسی رو هم باید پرداخت کنی. اگه واقعاً توانایی پرداخت هزینه های دادرسی رو هم نداری، می تونی همزمان با دادخواست اعسار از مهریه، دادخواست اعسار از پرداخت هزینه های دادرسی رو هم بدی.

گام چهارم: نوبت رسیدگی و ابلاغ!

وقتی دادخواستت ثبت شد، به یکی از شعبه های دادگاه خانواده ارجاع داده می شه. معمولاً این رسیدگی تو همون دادگاهی انجام می شه که حکم مهریه اصلی رو صادر کرده. بعد از تعیین شعبه، وقت رسیدگی به شما و همسرتون ابلاغ می شه. حتماً سر وقت مقرر تو دادگاه حاضر بشید.

گام پنجم: جلسه دادگاه و شهادت شهود!

در جلسه دادگاه، قاضی به صحبت های شما و همسرتون گوش می ده. اینجا جاییه که شهود شما باید حاضر بشن و شهادت بدن. شهود باید از وضعیت مالی شما باخبر باشن و شهادتشون رو صادقانه و دقیق بیان کنن. قاضی ممکنه سوالاتی از شهود بپرسه. علاوه بر شهادت شهود، دادگاه ممکنه استعلاماتی از جاهای مختلف مثل بانک ها (برای موجودی حساب ها)، اداره ثبت اسناد (برای املاک)، بورس (برای سهام) و غیره بگیره تا مطمئن بشه شما واقعاً اموال پنهانی ندارید. پس همونطور که گفتیم، صداقت خیلی مهمه.

گام ششم: رای اولیه دادگاه چی می شه؟

بعد از بررسی همه مدارک و شنیدن حرف های طرفین، قاضی رای خودش رو صادر می کنه. این رای می تونه یکی از دو حالت زیر باشه:

1. پذیرش اعسار: در این صورت، دادگاه اعسار شما رو قبول می کنه و مهریه رو تقسیط می کنه. مبلغ پیش قسط و تعداد و مبلغ اقساط ماهانه رو هم مشخص می کنه.
2. رد دادخواست اعسار: اگه دادگاه به این نتیجه برسه که شما توانایی پرداخت دارید یا نتونستید اعسارتون رو ثابت کنید (مثلاً مدارکتون کافی نبوده یا اموالی رو پنهان کرده بودید)، دادخواست شما رو رد می کنه.

گام هفتم: اعتراض و تجدیدنظر!

اگه به رای صادر شده اعتراض دارید (چه شما و چه همسرتون)، می تونید ظرف ۲۰ روز از تاریخ ابلاغ رای، اعتراضتون رو تو دادگاه تجدیدنظر استان مطرح کنید. اگه رای قطعی شد و هنوز هم توانایی پرداخت ندارید، می تونید از راه های قانونی دیگه پیگیری کنید.

گام هشتم: حکم قطعی و شروع اقساط!

بعد از اینکه رای دادگاه قطعی شد (یعنی یا ۲۰ روز مهلت اعتراض تموم شد و کسی اعتراض نکرد، یا دادگاه تجدیدنظر هم رای داد)، دیگه تکلیف معلومه. اگه اعسارتون پذیرفته شده باشه، باید طبق همون برنامه، شروع به پرداخت اقساط مهریه کنید. از این مرحله به بعد، پرداخت منظم اقساط خیلی مهمه تا دوباره دچار مشکل نشید و پرونده جدیدی براتون باز نشه.

نمونه های دادخواست اعسار از پرداخت مهریه (با فایل های قابل ویرایش!)

برای اینکه مسیر تنظیم دادخواست براتون راحت تر بشه، چند نمونه از دادخواست های اعسار رو براتون آوردیم که می تونید با توجه به شرایط خودتون ویرایش کنید و استفاده کنید. اگرچه در این محیط امکان قرار دادن لینک دانلود مستقیم نیست، اما این نمونه ها فرمت استاندارد Word و PDF رو دارن و می تونید با دیدن متن اونها، دادخواست خودتون رو آماده کنید.

نمونه ۱: دادخواست اعسار و تقسیط مهریه (فرم عمومی)

این نمونه برای اکثر موارد کاربرد داره و شما می تونید مشخصات خودتون رو توش وارد کنید. شامل بخش های خواهان، خوانده، خواسته، دلایل و منضمات و شرح دادخواست.

          بسمه تعالی
          ریاست محترم دادگاه خانواده [نام شهرستان]
          با سلام و احترام،
          اینجانب [نام و نام خانوادگی خواهان] فرزند [نام پدر] به شماره شناسنامه [شماره شناسنامه] و کدملی [کدملی] و نشانی [نشانی کامل]، خواهان پرونده حاضر، به استحضار می رسانم که به موجب دادنامه قطعی شماره [شماره دادنامه] صادره از [نام شعبه دادگاه]، به پرداخت تعداد [تعداد سکه یا مبلغ مهریه] مهریه به خانم [نام و نام خانوادگی خوانده] فرزند [نام پدر خوانده] به شماره شناسنامه [شماره شناسنامه خوانده] و کدملی [کدملی خوانده] و نشانی [نشانی کامل خوانده]، محکوم شده ام.
          با عنایت به اینکه اینجانب هیچ گونه مال و دارایی، به جز مستثنیات دین، نداشته و از حِیث مالی، توانایی پرداخت مهریه مذکور به صورت یکجا و دفعتاً واحده را ندارم، و این موضوع با استشهادیه کتبی شهود و لیست اموال پیوست دادخواست حاضر نیز تایید می شود، لذا مستنداً به ماده 3 قانون نحوه اجرای محکومیت های مالی و ماده 277 قانون مدنی، تقاضای رسیدگی و صدور حکم بر اعسار از پرداخت یکجای مهریه و تقسیط آن را در اقساط مناسب (با تعیین پیش قسط و اقساط ماهیانه) دارم.
          دلایل و منضمات دادخواست:
          1. تصویر مصدق دادنامه قطعی محکومیت به مهریه.
          2. تصویر مصدق عقدنامه.
          3. استشهادیه کتبی شهود.
          4. لیست کامل اموال و دارایی ها.
          5. تصویر مصدق شناسنامه و کارت ملی.
          با تشکر و تقدیم احترام
          [امضا]
          

نمونه ۲: دادخواست اعسار از پرداخت مهریه با وکیل

اگه وکیل داری، یه جاهایی از دادخواست عوض می شه و مشخصات وکیل هم باید وارد بشه. این نمونه رو می تونی با وکیلت پر کنی.

          بسمه تعالی
          ریاست محترم دادگاه خانواده [نام شهرستان]
          با سلام و تقدیم احترام،
          خواهان: [نام و نام خانوادگی موکل] فرزند [نام پدر موکل] به شماره شناسنامه [شماره شناسنامه] و کدملی [کدملی] به نشانی [نشانی کامل موکل].
          وکیل خواهان: [نام و نام خانوادگی وکیل] به شماره پروانه [شماره پروانه] و نشانی [نشانی دفتر وکیل].
          خوانده: خانم [نام و نام خانوادگی خوانده] فرزند [نام پدر خوانده] به شماره شناسنامه [شماره شناسنامه خوانده] و کدملی [کدملی خوانده] و نشانی [نشانی کامل خوانده].
          خواسته: تقاضای صدور حکم بر اعسار از پرداخت یکجای مهریه و تقسیط آن (موضوع دادنامه قطعی شماره [شماره دادنامه] صادره از [نام شعبه دادگاه]).
          دلایل و منضمات:
          1. تصویر مصدق دادنامه قطعی محکومیت به مهریه.
          2. تصویر مصدق عقدنامه.
          3. استشهادیه کتبی شهود.
          4. لیست کامل اموال و دارایی های موکل.
          5. تصویر مصدق شناسنامه و کارت ملی موکل.
          6. وکالت نامه.
          شرح دادخواست:
          به وکالت از خواهان محترم به استحضار عالی می رساند که موکل به موجب دادنامه قطعی صدرالذکر، به پرداخت مهریه زوجه محترمه محکوم گردیده اند. نظر به اینکه موکل هیچ گونه مال و منبع درآمدی، مازاد بر مستثنیات دین، جهت پرداخت یکجای مهریه فوق الذکر ندارد و این امر مورد تایید شهود محلی و لیست اموال ارائه شده نیز می باشد، لذا با عنایت به مراتب فوق و مستنداً به مواد قانونی مربوطه، تقاضای رسیدگی و صدور حکم بر اعسار موکل از پرداخت یکجای مهریه و تعیین پیش قسط و اقساط ماهیانه متناسب با توان مالی ایشان را از محضر دادگاه محترم استدعا دارد.
          با احترام فراوان
          [امضا و مهر وکیل]
          

نمونه ۳: دادخواست تعدیل اقساط مهریه (برای کاهش یا افزایش قسط)

اگه شرایط مالیت عوض شده (بهتر یا بدتر شده)، می تونی این دادخواست رو بدی که قسطات کم یا زیاد بشه. اینم خیلی مهم و کاربردیه.

          بسمه تعالی
          ریاست محترم دادگاه خانواده [نام شهرستان]
          با سلام و احترام،
          اینجانب [نام و نام خانوادگی خواهان] فرزند [نام پدر] به شماره شناسنامه [شماره شناسنامه] و کدملی [کدملی] و نشانی [نشانی کامل]، خواهان پرونده حاضر، به استحضار می رسانم که به موجب دادنامه قطعی شماره [شماره دادنامه قبلی] صادره از [نام شعبه دادگاه]، اقساط مهریه بنده به خانم [نام و نام خانوادگی خوانده] به صورت [تعداد و مبلغ اقساط قبلی، مثلاً ماهیانه یک سکه تمام بهار آزادی] تعیین و مقرر گردیده است.
          متاسفانه به دلایل [شرح دلایل تغییر وضعیت مالی، مثلاً از دست دادن شغل، بیماری، افزایش تعداد عائله، کاهش درآمد]، وضعیت مالی اینجانب به شدت تغییر کرده و توانایی پرداخت اقساط قبلی را ندارم. [یا برعکس، اگر توانایی پرداخت بیشتر دارید، شرح دهید که وضعیت مالی بهبود یافته است.]
          این موضوع با ارائه [مدارک و مستندات جدید، مثلاً گواهی بیکاری، فیش حقوقی جدید، مدارک پزشکی] و در صورت لزوم شهادت شهود قابل اثبات است.
          لذا مستنداً به ماده 17 قانون اعسار و ماده 3 قانون نحوه اجرای محکومیت های مالی، تقاضای رسیدگی و صدور حکم بر تعدیل اقساط مهریه (کاهش/افزایش) و تعیین اقساط جدید متناسب با وضعیت مالی فعلی اینجانب را دارم.
          دلایل و منضمات دادخواست:
          1. تصویر مصدق دادنامه قطعی تعیین اقساط مهریه.
          2. مدارک و مستندات جدید دال بر تغییر وضعیت مالی (مانند فیش حقوقی، گواهی عدم اشتغال، مدارک پزشکی).
          3. استشهادیه (در صورت لزوم).
          4. تصویر مصدق شناسنامه و کارت ملی.
          با تشکر و تقدیم احترام
          [امضا]
          

نمونه استشهادیه شهود اعسار از مهریه

این استشهادیه رو می تونی پر کنی و بدی به دو نفر از آشنایانت که از وضعیت مالیت خبر دارن تا امضا کنن. این یه مدرک خیلی مهم برای اثبات اعساره.

          بسمه تعالی
          استشهادیه
          اینجانبان امضاکنندگان ذیل، با مشخصات کامل درج شده، بدینوسیله گواهی و اقرار می نماییم که جناب آقای/خانم [نام و نام خانوادگی مدعی اعسار] فرزند [نام پدر] به شماره ملی [کدملی] و نشانی [نشانی کامل مدعی اعسار] را از سالیان متمادی می شناسیم و از وضعیت مالی و معیشتی ایشان آگاه هستیم.
          ایشان در حال حاضر [شغل فعلی مدعی اعسار] می باشند و [شرح وضعیت مالی: مثلاً فاقد هرگونه مال منقول و غیرمنقول به جز مستثنیات دین، یا دارای درآمد ناچیز و مخارج بالا].
          با توجه به شناختی که از وضعیت مالی ایشان داریم، نامبرده به هیچ وجه توانایی پرداخت مبلغ [مبلغ مهریه یا محکوم به] به صورت یکجا و دفعتاً واحده را نداشته و حتی پرداخت اقساط سنگین نیز برای ایشان موجب عسر و حرج خواهد بود.
          این شهادت بر اساس علم و اطلاع کامل و بدون هرگونه فشار یا اکراه صادر شده و مسئولیت شرعی و قانونی آن را می پذیریم.
          مشخصات شاهد اول:
          نام و نام خانوادگی:
          نام پدر:
          کدملی:
          نشانی:
          شماره تماس:
          امضا:
          مشخصات شاهد دوم:
          نام و نام خانوادگی:
          نام پدر:
          کدملی:
          نشانی:
          شماره تماس:
          امضا:
          [در صورت نیاز، مشخصات شاهدان بیشتر اضافه شود.]
          

نمونه فرم لیست اموال و دارایی ها

این فرم هم برای اینکه همه اموالت رو دقیق لیست کنی لازمه. سعی کن چیزی رو از قلم نندازی چون صداقت خیلی مهمه و دادگاه حواسش به این چیزاست.

ردیف	نوع مال/دارایی	مشخصات دقیق	ارزش تقریبی	توضیحات (مالکیت، رهن، اجاره، مستثنیات دین)
۱	وجه نقد (ریال)	موجودی در حساب های بانکی (نام بانک و شماره حساب)	………………
۲	اموال منقول	خودرو (مدل، پلاک)، موتورسیکلت، طلا و جواهرات، لوازم خانگی لوکس	………………
۳	اموال غیرمنقول	ملک مسکونی، تجاری، زمین (آدرس، شماره پلاک ثبتی)	………………
۴	سهام و اوراق بهادار	نام شرکت، تعداد سهام، کد بورسی	………………
۵	طلب از اشخاص دیگر	نام بدهکار، مبلغ و تاریخ سررسید	………………
۶	درآمد ماهیانه/سالیانه	حقوق، دستمزد، اجاره بها، سود سهام	………………
۷	سایر دارایی ها	(هر مورد دیگری که ارزش مالی دارد)	………………
جمع کل ارزش دارایی ها:				……………… ریال

یه نگاه به پرونده های واقعی: رای های دادگاه اعسار از مهریه

برای اینکه بهتر متوجه بشید چطور دادگاه ها تصمیم می گیرن و چه چیزهایی رو برای اعسار در نظر می گیرن، چند نمونه از رای های واقعی (یا شبیه سازی شده) رو براتون تحلیل می کنیم. با دیدن این نمونه ها می تونید بفهمید که چی باعث می شه اعسار قبول بشه و چی باعث می شه رد بشه.

نمونه رای مثبت: وقتی اعسار قبول می شه!

فرض کنید یه آقایی به اسم کریم، محکوم شده به پرداخت ۱۱۴ سکه بهار آزادی به همسرش، خانم زهرا. آقای کریم می ره و دادخواست اعسار می ده. تو دادگاه، ایشون مدارک لازم رو ارائه می کنه، مثلاً نشون می ده که یک فرزند داره که پیش خودش زندگی می کنه و هزینه های زیادی داره، شغلش درآمد کمی داره و استشهادیه ۴ نفر از آشنایانش رو هم میاره که از وضع مالیش باخبرن و تایید می کنن که ایشون توانایی پرداخت یکجا رو نداره. دادگاه همه این مدارک و شهادت ها رو بررسی می کنه و با توجه به اینکه آقای کریم واقعاً وضع مالی خوبی نداره و با پرداخت یکجای مهریه دچار سختی و تنگنا (عسر و حرج) می شه، حکم به پذیرش اعسار می ده. بعدش برای اینکه خانم زهرا هم به حقش برسه، مهریه رو قسطی می کنه و تعیین می کنه که آقای کریم ماهیانه یک سکه بهار آزادی پرداخت کنه. اینجا می بینیم که قاضی به جزئیات زندگی، درآمد فرد و حتی تعداد عائله خیلی اهمیت داده.

«در خصوص دادخواست آقای کریم… به خواسته اعسار از پرداخت مهریه و نیز تقاضای تقسیط آن، با توجه به شهادت شهود و اظهارات خواهان و خوانده دعوا و جامع محتویات و اوراق پرونده و با توجه به اینکه فرزند مشترک خواهان و خوانده پرونده نزد پدر خود یعنی خواهان دعوا زندگی می کند، مستنداً به مواد ۵۰۴ قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی و ماده ۲۰۷ قانون مدنی و قواعد لا حرج فی الدین و نفی عسر و حرج، حکم به پرداخت ماهیانه یک عدد سکه تمام بهار آزادی در حق خوانده دعوا صادر و اعلام می شود.»

نمونه رای منفی: وقتی دادخواست اعسار رد می شه!

حالا یه مورد برعکس رو ببینیم تا متوجه بشیم چه عواملی می تونه باعث رد شدن اعسار بشه. فرض کنید آقایی به پرداخت ۴۰۰ سکه مهریه محکوم شده و بعدش درخواست اعسار می ده. تو دادگاه، همسرش در دفاع از خودش میگه که ایشون مدیرعامل یه شرکته و درآمد و وضعیت مالی خوبی داره، هرچند ممکنه فیش حقوقی دقیقاً رو نشون نده. نکته اینجاست که خود آقا هم تو دادگاه این موضوع رو تایید می کنه! یعنی با اینکه ممکنه دلش بخواد مهریه رو قسطی کنه، اما نتونسته دلیل محکمه پسندی برای عدم توانایی مالیش بیاره و حتی با حرف خودش، ادعای همسرش رو تایید کرده. تو این شرایط، دادگاه با توجه به اقرار خود خواهان و عدم اثبات کامل اعسار، حکم به بطلان دعوای اعسار می ده. یعنی دادخواست اعسار ایشون رد می شه و باید به فکر پرداخت یکجای مهریه یا راه های دیگه باشه. این نمونه نشون می ده که چقدر صداقت و ارائه مدارک درست مهمه و اگه دادگاه حس کنه پنهان کاری شده، کوتاه نمیاد.

«در خصوص دادخواست آقای [نام خواهان]… به خواسته صدور اعسار از پرداخت یکجای مهریه و درخواست تقسیط آن… نظر به اینکه خوانده در دفاع از خود اعلان نموده خواهان مدیرعامل شرکت [نام شرکت] در جاده قدیم تهران کرج می باشد و از حقوق و مزایای متنابهی برخوردار است لکن مشارالیها (زوجه) فیش حقوقی وی را مشاهده نکرده است و خواهان نیز به این موضوع اذعان نموده است لذا دادگاه خواسته خواهان را مصون از تعرض ندانسته و به استناد ماده ۱۹۷ ق.آ.د.د.ع.و.ا. در امور مدنی حکم به بطلان دعوی خواهان صادر و اعلام می دارد.»

نکته های حقوقی مهم و راهکارهای کارساز در پرونده اعسار!

پرونده های اعسار از مهریه پر از ریزه کاری و نکته های حقوقیه که دونستنشون می تونه حسابی بهتون کمک کنه. این بخش رو با دقت بخونید چون ممکنه جلوی خیلی از مشکلات احتمالی رو بگیره و راه رو براتون هموارتر کنه.

داشتن وکیل متخصص، چقدر کمک می کنه؟

خیلی ها فکر می کنن اگه تو پرونده اعسار وکیل بگیرن، دادگاه فکر می کنه پول دارن و اعسارشون رد می شه. اما این یه باور کاملاً غلطه و اتفاقاً برعکسه! وکیل متخصص خانواده که تو پرونده های مهریه و اعسار تجربه داره، می تونه مدارکتون رو درست و حسابی جمع آوری کنه، دادخواست رو بدون نقص بنویسه، تو جلسات دادگاه ازتون دفاع کنه و به قاضی کمک کنه تا با دید کامل تری تصمیم بگیره. حتی اگه وکیل هزینه داشته باشه، این هزینه می تونه جلوی پرداخت های سنگین تر یا عواقب بدتر رو بگیره. پس حضور وکیل نه تنها ممنوع نیست، بلکه تو این پرونده های پیچیده می تونه خیلی موثر باشه.

مستثنیات دین: این اموال رو نمی تونن بگیرن!

یکی از مهم ترین بخش های پرونده اعسار، درک درست از مستثنیات دینه. این ها اموالی هستن که اگه شما بدهکار هم باشید، از توقیف معافن و برای ادامه زندگی شما و خانواده تون ضروری محسوب می شن. شناخت این موارد بهتون کمک می کنه تا بدون نگرانی، لیست اموالتون رو ارائه بدید و بدونید که چه چیزهایی تحت خطر نیستن. مستثنیات دین شامل موارد زیر میشه:

1. مسکن مورد نیاز: خونه ای که در شأن شما و افراد تحت تکفل شماست و برای زندگی ضروریه.
2. لوازم زندگی ضروری: اثاثیه و لوازمی مثل یخچال، لباسشویی، تلویزیون و سایر وسایل ضروری که برای رفع نیازهای شخصی و خانوادگی شما لازم هستند.
3. آذوقه و مایحتاج: مقدار غذایی که برای یک ماه زندگی شما و خانواده تون کافیه.
4. ابزار کار: وسایل و ابزاری که با اون ها امرار معاش می کنید، مثلاً ابزار یک کارگر، یا وسایل یک خیاط.
5. تلفن همراه و مبلغی پول نقد: معمولاً یک تلفن همراه و مقداری پول نقد ضروری هم جزو مستثنیات دین محسوب می شه.
6. ودیعه مسکن: اگه اجاره نشین هستید، مبلغ ودیعه ای که برای رهن خونه پرداخت کردید، قابل توقیف نیست.

راستگویی در اعسار: از دروغ گفتن بپرهیزید!

همیشه یادتون باشه که تو دادگاه، صداقت حرف اول رو می زنه. اگه خدای نکرده دادگاه بفهمه که شما اموالی رو پنهان کردید، یا اطلاعات غلط دادید و قصد فریب دادگاه رو داشتید، علاوه بر اینکه دادخواست اعسارتون رد می شه، ممکنه با مجازات کتمان اموال هم روبرو بشید. این مجازات می تونه شامل حبس هم باشه. پس حتماً لیست اموالتون رو صادقانه و کامل ارائه بدید.

قاضی چطوری قسط رو تعیین می کنه؟

تعیین مبلغ پیش قسط و اقساط ماهانه کاملاً به نظر قاضی و تشخیص ایشون از وضعیت مالی شما بستگی داره. قانون ملاک هایی رو تعیین کرده، مثلاً برای افراد متاهل، اقساط نباید بیشتر از یک چهارم درآمد ماهانه باشه و برای افراد مجرد، یک سوم. اما در عمل، قاضی همه جوانب رو در نظر می گیره؛ از تعداد عائله و هزینه های زندگی گرفته تا بیماری ها و سایر بدهی ها. معمولاً یه پیش قسط هم تعیین می شه که بین ۱۰ تا ۲۰ درصد کل مهریه هست.

اگه قسط ها رو ندی، چی می شه؟

حکم تقسیط مهریه یک حکم قضاییه و مثل بقیه احکام لازم الاجراست. اگه شما اقساط رو طبق برنامه پرداخت نکنید، همسرتون می تونه دوباره از دادگاه بخواد که حکم جلب شما رو صادر کنه. همچنین ممکنه اموالتون توقیف بشه یا حتی ممنوع الخروجی براتون صادر بشه. پس حتماً اقساط رو جدی بگیرید و سر وقت پرداخت کنید.

امکان تعدیل اقساط (کم یا زیاد کردن قسط ها)

زندگی بالا و پایین زیاد داره. ممکنه بعد از اینکه اقساط مهریه براتون تعیین شد، وضعیت مالی تون تغییر کنه. مثلاً درآمدتون کمتر بشه یا بیشتر. اگه چنین اتفاقی افتاد، نگران نباشید! شما حق دارید دوباره یه دادخواست به اسم تعدیل اقساط مهریه بدید و از دادگاه بخواید که با توجه به شرایط جدید، مبلغ اقساط رو کم یا زیاد کنه. این هم یه راه قانونیه که بهتون کمک می کنه با شرایط جدید زندگی تون کنار بیایید.

قواعد فقهی و عسر و حرج

گاهی اوقات قاضی ها برای اینکه رای منصفانه تری بدن و کسی رو تو تنگنای شدید قرار ندن، به قواعد فقهی مثل نفی عسر و حرج استناد می کنن. عسر و حرج یعنی سختی و مشقت. اگه قاضی تشخیص بده که پرداخت مهریه به شیوه فعلی، باعث مشقت غیرقابل تحمل برای شما می شه، ممکنه با استناد به این قاعده، رای رو به نفع شما تعدیل کنه. این نشون می ده که سیستم قضایی ما به عدالت و جلوگیری از ظلم هم اهمیت می ده.

حرف آخر و چند توصیه دوستانه

رسیدگی به پرونده های مهریه و اعسار می تونه حسابی آدم رو خسته و کلافه کنه، اما با آگاهی و قدم های درست، می شه از این مرحله هم با موفقیت عبور کرد. یادمون باشه که تو اینجور مسائل، صداقت مهم ترین کلیده. هرچیزی که دارید رو شفاف و بدون پنهان کاری به دادگاه ارائه بدید، چون هرگونه دروغ یا پنهان کاری می تونه عواقب سنگینی داشته باشه.

اگه شرایطش رو دارید، حتماً با یه وکیل متخصص خانواده مشورت کنید. یک وکیل کاربلد می تونه بهترین راهنمای شما تو این مسیر پیچیده باشه، از حقتون دفاع کنه و بهتون کمک کنه تا با دید بازتری تصمیم بگیرید. پرونده های حقوقی، مخصوصاً اون هایی که به مسائل خانواده مربوط می شن، پیچیدگی های خاص خودشون رو دارن و داشتن یه مشاور خوب می تونه مثل یه نورافکن تو تاریکی باشه و راه رو بهتون نشون بده. با آگاهی، برنامه ریزی درست و کمک متخصصین، می شه از این چالش ها سربلند بیرون اومد و به آرامش رسید. امیدواریم این راهنما بهتون کمک کرده باشه تا با دید بازتری قدم بردارید و بتونید بهترین تصمیم رو برای آینده تون بگیرید.